OHAL Hakkında Bilmek İstediğiniz Her Şey

5 dakika okuma süresi

OHAL Hakkında Bilmek İstediğiniz Her Şey

OHAL uygulamaları hakkında merak ettikleriniz Daha İyi Yaşam'da!

15 Temmuz tarihinde darbe girişimi ardından Türkiye'ye her an yaşanan gelişmelere yetişemez olduk. Darbenin bastırılması ardından, dün akşam gerçekleştirien Milli Güvenlik Kurulu ve Bakanlar Kurulu toplantıları yapıldı. Toplantı sonrasında açıklama yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, 3 ay süre ile tüm ülkede olağanüstü hal (OHAL) ilan edildiğini açıkladı.

Bu açıklamanın sonrasında hepimiz OHAL'in ne anlama geldiğini, yaşamımızı nasıl etkileyeceğini birbirimize sormaya başladık.

Daha İyi Yaşam, OHAL hakkında bilmeniz gereken her şeyi sizler için derledi!

Başlıyoruz...

Anayasa uyarınca olağanüstü hal, MGK’nın tavsiye kararı ve Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu kararıyla ilan edilir.

1982 Anayasası’nda hangi şartlarda olağanüstü hal ilan edileceği yer alıyor. Buna göre, "Tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım, Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması" gibi durumlarda, olağanüstü hal ilan edilebiliyor.

OHAL ne zaman uygulanır?

Anayasa’ya göre olağanüstü hal, hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları  sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde uygulanabilir. Ayrıca doğal afet, tehlikeli salgın hastalıklar ağır ekonomik bunalım da olağanüstü halin nedeni olabilir.

OHAL'de neler olur?

Vatandaşlar için para, mal ve çalışma yükümlülükleri getirilebilir. Temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılabilir. Olağanüstü hallerde kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi oldukça genişler, bu kararnamelerin yargısal denetimi de yapılmaz.

OHAL'de ne gibi kısıtlamalar olur?

Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasa'da öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir. Ancak, kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.

OHAL nasıl uygulanır?

Olağanüstü halin uygulanmasında görev ve yetki olağanüstü hal bir ili kapsıyorsa il valisine; bir bölge valiliğine bağlı birden çok ilde ilan edilmesi halinde bölge valisine; birden fazla bölge valisinin görev alanına giren illerde veya bütün yurtta ilan edilmesi halinde koordinasyon ve işbirliği Başbakanlıkça sağlanmak suretiyle bölge valilerine aittir.

Türkiye'de OHAL uygulamaları ne zaman ve nasıl yapıldı?

  • Olağanüstü hal uygulamasının yasal altyapısı 1982 Anayasası ile oluşturuldu.
  • Türkiye’de olağanüstü hal uygulaması süreci ise PKK'nın Eruh ve Şemdinli baskınlarıyla başladı.
  • 19 Temmuz 1987 tarihinde Turgut Özal hükümetinin çıkardığı kararname ile terör olayları nedeni ile Olağanüstü Hal Bölge Valiliği oluşturuldu. Kararname ile Bingöl, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Siirt, Tunceli ve Van illeri, Bölge Valiliği kapsamına alındı. Adıyaman, Bitlis ve Muş ise mücavir il olarak belirlendi. Batman ve Şırnak'ın da il olmasıyla Bölge Valiliği sorumluluk alanındaki il sayısı 1990'da 13'e yükseldi.
  • Bitlis, 1994’te mücavir il yerine olağanüstü hal kapsamına alındı.
  • Terör eylemlerinin azalmasıyla 1996’da ilk olarak Elazığ, ardından da Mardin, Muş, Bingöl, Batman, Bitlis, Siirt ve Van olağanüstü hal kapsamından çıkarıldı.
  • Olağanüstü hal 30 Kasım 2002 günü tamamen kaldırıldı.
  • Türkiye’de olağanüstü hal her 4 ayda bir olmak üzere 46 kez uzatıldı.

OHAL ile sıkıyönetim arasındaki fark nedir?

Olağanüstü halin kamu düzenini sağlamada yeterli olmadığı hallerde, ya da savaş veya yakın savaş tehlikesi halinde, yine MGK’nın tavsiyesi ve Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Bakanlar Kurulu’nun kararıyla sıkıyönetim ilan edilebilir.

Sıkıyönetim de yine en fazla altı aylık bir dönem için ilan edilir, ancak dörder ay sürelerle uzatılabilir. Sıkıyönetim Bakanlar kurulu tarafından ilanıyla birlikte Resmi Gazete’de yayınlanır ve TBMM onayına sunulur.

Olağanüstü hal ile sıkıyönetim arasındaki en temel fark, olağanüstü halde yetkinin mülki erkanda, sıkıyönetimde ise askerde olmasıdır.

Sıkıyönetimde Anayasa’da vatandaşlara tanınan hak ve özgürlüklerin tümü ya da bir bölümü askıya alınabilir, vatandaşlar için para, mal, çalışma yükümlülükleri getirilebilir. Bazı suçlar için yargılama “özel mahkemelerde” yapılır.

Türkiye'de sıkıyönetim ne zaman uygulandı?

Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu günden itibaren çeşitli zamanlarda sıkıyönetim uygulamasını kullandı. Türkiye’deki sıkıyönetim uygulamaları şöyle gerçekleşti:

  • Doğu’da Şeyh Said isyanı üzerine (Muş, Bingöl, Elazığ, Siirt, Diyarbakır, Mardin, Tunceli, Urfa, Bitlis, Van, Hakkari, Malatya, Erzurum illerinde) 24 Şubat 1925 – 23 Aralık 1927
  • Kubilay olayı üzerine (Menemen, Manisa ve Balıkesir’de) 1 Ocak 1931 – 9 Mart 1931
  • İkinci Dünya Savaşı üzerine (İstanbul, Kırklareli, Edirne, Tekirdağ, Çanakkale ve Kocaeli’de) 20 Ekim 1940-23 Aralık 1947
  • 6/7 Eylül olayları üzerine (İstanbul, Ankara ve İzmir’de) 7 Eylül 1955 – 7 Haziran 1956
  • 1960 öğrenci olayları 27 Mayıs hareketi üzerine (İstanbul ve Ankara’da) 28 Nisan 1960 – 1 Aralık 1961
  • 20/21 Mayıs olayları üzerine (İstanbul, Ankara ve İzmir’de) 21 Mayıs 1963 – 20 Temmuz 1964
  • 15/16 Haziran işçi olayları üzerine (İstanbul, Kocaeli merkez ve Gebze’de) 16 Haziran 1970 – 16 Eylül 1970
  • 12 Mart hareketinin ardından (İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Zonguldak, İzmir, Eskişehir, Ankara, Adana, Hatay, Diyarbakır ve Siirt illerinde) 26 Nisan 1971 – 26 Eylül 1973
  • Kıbrıs Harekatı üzerine (İstanbul, Ankara, Tekirdağ, Kırklareli, Edirne, Çanakkale, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın, Antalya, Muğla, Adana, İçel ve Hatay illerinde) 20 Temmuz 1974 – 2 Eylül 1975
  • Irak iç savaşı sebebiyle (Diyarbakır, Hakkari, Mardin ve Siirt illerinde) (TBMM onaylamadı) 27 Mart 1975 – 27 Mart 1975
  • Yaygın şiddet hareketleri üzerine (Adana, Ankara, Bingöl, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, Kahramanmaraş, Kars, Malatya, Sivas, Urfa, Adıyaman, Hakkari, Diyarbakır, Mardin, Siirt, Tunceli, İzmir, Hatay, Ağrı illerinde) 26 Aralık 1978 – 12 Eylül 1980
  • 12 Eylül hareketi üzerine (bütün yurtta) 12 Eylül 1980 – 19 Temmuz 1987

Editörün Seçimi: Daha İyi Yaşam - 15 Temmuz Darbe Girişiminden Akıllara Kazınan Fotoğraflar

BU İÇERİĞE TEPKİ VER!


  • emoji
  • emoji
  • emoji
  • emoji
  • emoji
  • emoji
  • emoji

YORUMLAR

Kullanıcı Avatarı
/sivilcelerinizi-daha-da-cogaltacak-10-hatali-cilt-bakimi-12673.html