Hamilelere Beslenme Önerileri

Sağlıklı bir hamilelik süreci için Kadın ve Doğum Uzmanımız Hüseyin Mutlu'dan Hamilelere özel beslenme önerileri..

Hamilelikte beklendiği gibi hayatın diğer dönemlerine göre besin ihtiyacı artar. Bu ilave artış anne rahmindeki bebeğin gelişimi ve bebeği destekleyen anneye ait dokuların gelişiminde rol oynamaktadır.

Hamilelikte ilave enerji ihtiyacı ayrıca büyüyen bedeni taşımak için, artan metabolizmayı karşılamak ve depolama ihtiyacı için de kullanılmaktadır. Hamilelik değişimleri ile birlikte emilimde, böbrek yoluyla atılımda ve depolama eğilimlerinde de değişiklikler meydana gelir.

Aslına bakarsanız hamile olmayan kadınlarda da sağlıklı bir diyette hamilelikte uygulanan kurallar tabii ki geçerlidir. Beslenme şekli benzese bile özellikle hamilelikte ihtiyacı artan en önemli madde E vitamini ve demirdir.

Hamilelikte protein, demir, folat  ve B6 vitamini ihtiyacı % 50 artış göstermektedir. Bunlar için de en iyi kaynak yeşil ve turuncu sebzeler, koyu renk tahıllar, budaygiller, baklagiller, kuru yemiş ve ettir.

Hamileliğin ilk 3 ayında hızlı gelişime rağmen ilave enerji ihtiyacı olmaz. Ekstra besinlere daha çok son 3 ayda ihtiyaç duyulmaktadır. Normal ağırlıktaki bir kadında günlük kalori ihtiyacı 2300-2500 kcal’ dir. İkinci 3 ayda ilave günlük kalori ihtiyacı 340 kcal iken son 3 ayda 450 kcal civarındadır. Fakat enerji dışında ihtiyaç olan vitaminler, mineraller ve sıvı her 3 ayda aynı düzeylerdedir.

hamile

Fazla kilolu ve obez hamileler

Normal ağırlıkta olan hamilelerin hamilelikte kilo vermek için diyet yapması önerilmemekle birlikte fazla kilolu ve obez hamilelerin hamilelikte ve doğum sonrası kilo vermeleri önerilmektedir. Bu amaçla anne adayının desteklenmesi ve bir diyetisyen kontrolünde kilo kontrolü sağlanması gerekir. Fazla kilolu hamilelerde kilo alımından kaçınılması ve haftada yarım kilo kaybı öngörülmelidir. Hamilelik boyunca alınacak toplam ağrılık 10 kg altında olmalıdır.

Günlük alınması gereken kaloriden 500 ile 750 kcal eksik kalori ki bu ortalama 1500 kcal /gün’e eşdeğerdir. Protein ağırlıklı ve karbonhidrattan fakir diyet uygulanmalı ve hamilelik boyunca düzenli günlük egzersizler yapılmalıdır.

İkiz ve Üçüzlerde Beslenme ve Kilo artışı

Normal ağrılıktaki tekiz hamilelerin 9 ayda ortalama 12-14 kg alması önerilmektedir. İkizlerde buna 5 kg , üçüzlerde de 10 kg fazlası olabilir. Çoğul gebeliklerde meydana gelen metabolizma değişimleri nedeniyle günlük kalori ihtiyacı da artmaktadır. Günde 3000 – 4000 kg civarında kalori içeren diyet ve % 20 protein, % 40 karbonhidrat ve % 40 yağ olacak şekilde ayarlanmalıdır. Günlük multivitamin desteği de mutlaka yapılmaldır.

Vejetaryen Anne Adayları 

Vejetaryen olan kişiler her gün daha da artmaktadır. Bu grup hayvansal gıdaları almadığından özellikle Vitamin D ve B–12 eksikliği ile karşı karşıya kalırlar. Aynı zamanda yağ açısından da zayıf olan vejetaryenler enerji ihtiyacını da zor karşılamaktadırlar. Hamilelikte günlük 400 IU Vitamin D ve 2 mcg B–12 ilave desteğe ihtiyaç duyarlar. Ayrıca hamilelikte artan enerji ihtiyacını mutlaka göz önünde bulundurmalıdırlar.

hamile

Enerji

Hamilelerin enerji ihtiyacı bazal metabolizmasına, hamilelik öncesi ağırlığı, hamileliğin dönemi ve fiziksel aktivitesine göre değişmektedir. Ortalama 300 kalori fazladan ihtiyaç duyduğunu söyleyebiliriz. İlk 3 ayda hızlı değişimler olsa bile ilave kalori ihtiyacı pek yoktur. Özellikle 4 aydan sonra metabolizmada artış, rahmin büyümesi, kan hacmindeki artış ve kalp ile solunum sisteminin işi arttıkça enerji ihtiyacı da artar. Artan ağırlık ile beraber hamilenin günlük aktiviteleri yerine getirmesi de ekstra enerjiye ihtiyaç duyar.

Özellikle fiziksel aktvitesi fazla olan hamileleri doğal olarak enerji ihtiyacı daha durağan bir yaşantısı olan anne adayına göre daha fazladır. İlave kalori ihtiyacı olan 400-450 kaloriyi karşılamak için bir bardak süt ile bir sandviç aslında yeterlidir. 20 yaşından genç anne adylarının ise günlük 500 kaloriden de fazla enerjiye ihtiyacı olabilir.

Protein

Hamilelikte alınan ilave protein, bebeğin gelişimi, plasenta büyümesi ve amniyos sıvısının oluşumu, kan düzeyinin artışı ve annedeki dokuların gelişiminde rol oynamaktadır. Protien ihtiyacının en az olduğu dönem ilk 3 ay ve hamileleik ilerledikçe artar ve en çok ihtiyacın olduğu dönem son 3 aydır.  Protein alımının az olması bebekte gelişme duraklamasına neden olabilmektedir. Hamile olmayan bir kadının günlük protein ihtiyacı 60 gr iken hamilelikte 25 gr ilave preotein alması faydalıdır. Düzenli beslenen ailelerde protein eksikliği görülmezken vejetaryen ve çoğul hamilelerin bu konuda dikkatli olması gerekir.

Folat

Folik asit olarak alınan folat yeni hücre ve doku üretiminde rol oynamaktadır. Kuru baklagiller, yeşil sebzelerde bol miktarda bulunur. Günlük 400mcg folik asit hamilelik planından 1 ay öncesinden alınması önerilmektedir. Düşük folik asit düzeyi ve beyin ve omurilikten oluşan sinir sistemi defektleri ile ilişkili olabileceği bildirilmektedir. Daha önceden bu anomalileri olan bir bebek dünyaya getiren anne adayların en az 3 ay öncesinden 4 mg yani normalin 10 katı folik asit almaları ile bu anomalilerin % 50-75 kadar azaltabileceği bildirilmektedir.

Vitamin A  

Vitamin A, yağda eriyen bir vitamindir. Görme fonksiyonu için önemlidir. Aynı zamanda hücre büyümesi ve diğer dokuların gelişiminde de önemli rol oynar. Vitamin A yeşil yapraklı sebzelerde ve havuçta yeterli miktarda bulunmaktadır. Vitamin A nın günlük ihtiyacı ise 800 mcg (mikrogram)dır. Hamile olmayanlar ile hamilelikteki ihtiyaç aynıdır. Süt veren annelerin ihtiyacı ise günlük 1300 mcg civarındadır. Vitamin A ‘nın ilave destek olarak alınmasına gerek yoktur, çünkü günlük yiyeceklerden onu alabilmekteyiz. Yüksek dozda alınan Vitamin A hamilelikte bebek üzerinde teratojen olabilir. Yani anomalililere neden olabilir. Bu nedenle yüksek miktarlarda alınmaması gerekir.

hamile

Vitamin B  

Vitamin B–1,B–2,B–6 ve B12 olarak komplekslere ayrılır. Hepsi yağda eriyen vitaminlerdir. Vitamin B kompleksi hücrelerden enerji salınımında rol oynar. Aynı zamanda karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında etkilidirler. Vitamin B–1 süt ve tahıllarda, B–2 yeşil sebze, süt, balık, yumurta ve peynirde, B–6 sebzelerde, B12 ise hayvansal gıdalarda bol miktarda bulunur. Düzenli beslenen hamilelerde Vitamin B kompleksi yetersizliği olmaz. İlave desteğe ihtiyacı yoktur.

Vitamin C  

Vitamin C, ascorbic acid olarak da bilinir. Suda eriyen bir vitamindir. Taze meyve ve sebzelerde bulunur. Hamilelikte günlük ihtiyaç 70 mg civarındadır. Süt veren annelerin ise günlük ihtiyacı 95 mg’dır. Meyve ve sebzesi bol olan ülkemizde Vitamin C desteği vermek anlamsızdır.

Vitamin D  

Vitamin D, yağda eriyen vitamindir. Sütte bulunur. Vitamin D’nin etkili olabilmesi için güneş yani ultraviole ışığı ile vücudun teması gereklidir. Günlük ihtiyaç hamilelikte 400 IU kadardır. Güneş ışığı ile temasın kısıtlı olan ofis çalışan annelerin takviye D vitamini alması gerekebilir.

Vitamin E  

Vitamin E, yağda eriyen bir vitamin olup önemli bir antioksidandır. Hayvansal protein ve yağlarda bol miktarda bulunur. Hamilelikte günlük ihtiyaç 10 mg civarındadır. Vitamin E düzenli beslenen kişilerde yetersizliği görülmez ve ilave olarak alınması gereksizdir.

hamile

Vitamin K  

Vitamin K, yağda eriyen bir vitamindir ve pıhtılaşma faktörlerinin üretiminde önemli rol oynar. Yeşil yapraklı sebzeler ve yumurtada bulunur. Anneden bebeğe geçen Vitamin K yeterli değildir. Bu nedenle yeni doğan bebeğe Vitamin K enjeksiyonu gerekebilir.

Demir  

Demir alyuvarların içerdiği hemoglobin üretiminde gerekli olan bir mineraldir. Hayvansal protein, kuru baklagillerde bol miktarda bulunmaktadır. Hamilelikte kan hücre yapımı arttığından günlük 30 mg demir desteği gereklidir. Demirin emilimi vitamin C ile artmaktadır. Ülkemizde zaten yaygın olan demir eksikliği anemisi nedeniyle hamilelik başında yapılacak olan kan sayımı ile kansızlık saptanmışsa ilk 6 ayda yüksek dozda demir desteği ile kan sayımı yeterli düzeylere ulaştırılmalıdır. Zira demir eksikliği anemisi olan annelerin bebeklerinde gelişme duraklaması ve buna bağlı sorunlar sıklıkla görülebilmektedir.

Çinko

Hamilelikte çinko ihtiyacı % 38 kadar artış gösterir. Hücrelerin değişimi ve çoğalmasında ve anne rahmindeki bebeğin nörolojik gelişiminde etkilidir. Gıdalarla alınabildiği gibi hamilelik multivitaminlerinde de zaten çinko desteği vardır. Kuru baklagiller, kuru yemişler ve kuru çekirdeklerde çinko yeterli miktarda vardır.

 Kalsiyum  

Kemiğin ana komponenti olan kalsiyum, hamilelikte bebeğin dokularının oluşumunda önemli rol oynar. Özellikle son 3 ayda daha da önem kazanmaktadır. Hamileler ve süt veren annelerin günlük kalsiyum ihtiyacı 1000 mg civarındadır. Hamilelikteki hormonal değişim ve artan emilim, düzenli diyetlerde ilave kalsiyuma ihtiyaç kalmaz. Yeşil yapraklı sebzelerde, lahanada, şalgamda, süt ve ürünlerinde bol miktarda kalsiyum bulunur.

hamile

Vejetaryen Anne Adayları 

Vejetaryen olan kişiler her gün daha da artmaktadır. Bu grup hayvansal gıdaları almadığından özellikle Vitamin D ve B–12 eksikliği ile karşı karşıya kalırlar. Aynı zamanda yağ açısından da zayıf olan vejetaryenler enerji ihtiyacını da zor karşılamaktadırlar. Hamilelikte günlük 400 IU Vitamin D ve 2 mcg B–12 ilave desteğe ihtiyaç duyarlar. Ayrıca hamilelikte artan enerji ihtiyacını mutlaka göz önünde bulundurmalıdırlar.

Hamilelikte beslenme önemli bir konudur fakat bazen de bu konu abartılı olarak karşımıza çıkmaktadır. Düzenli beslenen hamile bir anne adayının aslında ihtiyacı olan tüm vitaminleri alabildiğini bilmeliyiz.

İdeali ise anneliğe hazırlanan kadınların beslenme alışkanlıklarını değiştirmesi ve önceden yapılan testlerle saptanan kansızlık, D vitamini eksikliği, tiroid hormonun yetersizliği gibi sorunların hamilelik öncesi tedavisidir. Fazla kilolu anne adaylarının önceden diyet ile kilo vermeleri, şeker hastalığı ve hipertansiyonu olan anne adaylarının da bu konuyla ilgili destek alıp düzene girmeleridir.

Hamilelikte bazı vitaminlerin hamilelikte meydana gelen barsak yüzeyi ödemi nedeniyle yeterli emilemez. Bu nedenle günde bir tablet olan hamilelik multivitamini alınması faydalı olacaktır. Demir ise ülkemizde her kesimden anne adayları için gerekli  mineraldir. Batılı ülkelere göre demir eksikliği çok yaygın olduğundan hamilelikte demir rutin olarak alınmalı, eğer derin bir kansızlık varsa sadece destek olarak değil, tedavi edici dozlarda alınmalıdır.

Sağlıklı bir hamilelik dönemi geçirmeniz dileği ile…

Op. Dr. Hüseyin MUTLU
Kadın Hastalıkları ve Doğum 

Editörün Seçimi: Hamilelikte Düşüğe Neden Olabilecek Yiyecekler

BU İÇERİĞE TEPKİ VER!


  • 5
    emoji
  • 1
    emoji
  • emoji
  • emoji
  • emoji
  • emoji
  • emoji

YORUMLAR

Kullanıcı Avatarı